ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
51
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
خون يكديگر را مىريختيد ودخترانتان را زنده به گور مىكرديد . واز خويشان خود دورى مىنموديد ، بتها در ميان شما پرستش مىشد ، وگناهكارى رواج فراوانى داشت . خداوند با فرستادن پيامبر شما را از آن زندگى ننگين رهايى بخشيد وبه عزت وشرافت رساند ولى شما در برابر آن همه كرامت با عترتش چنين رفتار كرديد ! ! خليفه وأهل بيت آن حضرت را آزرديد واز هيچ ستم وآزارى فروگذار نكرديد » . [ شرح ] ( 5993 - 5927 ) حضرت أمير مؤمنان ( ع ) ناستودگى وزشتى رسوم ورفتارهاى ناپسند عرب زمان جاهلي را متذكر شدهاند ، وبه ياد رسول گرامى ( ص ) وپارهاى از علتها وفايده انگيزش ( بعثت ) سخن را آغاز كردهاند . چون فايدهء بعثت را ، جذب انسانها از ظواهر فريبنده زندگى ، به سوى خداوند يگانه دانستهاند ، ضرورتا اين امر در سايه بيم دهندگى وبشارت حاصل مىشود ؛ ولى حضرت در اين خطبه ، تنها بيم دهندگى را بيان فرموده ، زيرا بيم دهندگى ، قوىترين عامل بازداشتن از گناه وخلاف است . در حقيقت عموم مردم ، هرگاه با خوشيهاى آمادهء زندگى ، روبرو شوند ، توجّه به وعدههاى اخروى ، نخواهند كرد . نعمتهاى آخرت براي آنها ، جز با توصيفى كه آن هم كم وبيش نعمتهاى اين دنيا را تداعى مىكند ، قابل درك وتصور نيست . گذشته از اين ، دستيابى به نعمتهاى اخروى به شرايطى دشوار وسخت بستگى دارد ، كه موجب رنج وزحمت آنها است ، اين دشواريها در خوشيهاى آمادهء دنيوي نيست . واز هر نوع شرط وتكليف سختى هم ، خالى است . به اين دليل مردم به وعدههاى اخروى ، كه ناگزير به آنها خواهند رسيد توجّه نمىكنند . بيم دهندگى علت قوى ونيرومندى ، در بازدارى آنان از گناه وتوجّه به خداوند است . ترس وبيم ، هرگاه به بشارت دهندگى توأم شود ، فايده كامل